Raport pt. Książka kaszubska. Diagnoza stanu, potrzeby, perspektywy, autorstwa Iwony Joć-Adamkowicz, przedstawia różnorodne fakty dotyczące literatury o Kaszubach i literatury kaszubskojęzycznej, wydanej w latach 2015-2024, w świetle danych Biblioteki Narodowej w Warszawie.

Autorka podejmuje jedynie „próbę” oszacowania stanu liczebnego książki kaszubskiej, ponieważ nie jest możliwe, jej zdaniem, określenie pełnej liczby publikacji o Kaszubach i w języku kaszubskim.

Niniejszy raport został podzielony na 3 części: 1) literatura w języku polskim i innych o Kaszubach oraz kaszubskojęzyczna w świetle danych Biblioteki Narodowej w Warszawie; 2) okiem czytelników, nauczycieli i bibliotekarzy [ankiety]; 3) refleksje nad rynkiem wydawniczym książki kaszubskojęzycznej i o Kaszubach w polskim i innych językach; rekomendacje.

W efekcie wnikliwej pracy autorka raportu oszacowała ogólną liczbę publikacji o Kaszubach i kaszubskojęzycznych, wydanych w latach 2015-2024, na 871.

Liczba pozycji polskojęzycznych i w innych językach oszacowana została na 655 (zob. zał. 1). Najwięcej publikacji o Kaszubach ukazało się w j. polskim – 619, angielskim – 49 i niemieckim – 34 ( jedna nawet w nowogreckim!). Czasem zdarzało się, że tekst książki o Kaszubach ukazywał się równolegle w kilku językach. Co ciekawe, na 655 publikacji tylko 29 adresowanych było do dzieci i młodzieży. Odbiorcy pozostałych pozycji to dorośli.

Według katalogu Biblioteki Narodowej największym wydawcą publikacji o Kaszubach polskojęzycznych oraz z towarzyszącymi innymi językami w latach 2015-2024 był Instytut Kaszubski (87 tytułów wydanych lub współwydanych). Na II miejscu uplasowało się prywatne Wydawnictwo Region J. Ellwarta (69 tytułów wydanych lub współwydanych). III miejsce należy do Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie (66 tytułów). Na IV miejscu uplasował się Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (59).

Podczas kwerendy bibliotecznej autorka raportu ustaliła, że w latach 2015-2024 wydano 216 publikacji, w których język kaszubski występował sam, w całości lub większości tekstu, a także z towarzyszeniem innych języków.

Jeśli chodzi o publikacje w języku kaszubskim, wśród wydawnictw na I miejscu plasuje się ZG ZKP (88 pozycji w latach 2015-2024), na II miejscu Wyd. Region i MPiMKP (po 34 publikacje), a na III miejscu Instytut Kaszubski (17 publikacji) i na IV miejscu Urząd Miejski w Bytowie (10 pozycji). Warto dodać, że podczas kaszubskojęzycznej praktyki wydawniczej wykształciła się grupa tłumaczy na język kaszubski, z których największy dorobek translatorski ma Dariusz Majkowski.

W kolejnej części autorka zaprezentowała wyniki przeprowadzonych ankiet, skierowanych do czytelników (76 osób), nauczycieli języka kaszubskiego (46 osób) i bibliotekarzy (54 biblioteki z woj. pom.) na temat kaszubskiej książki – diagnozy stanu, potrzeb i perspektyw.

W 3 części raportu zawarto refleksje kilku osób (Muzealnika, Eugeniusza Pryczkowskiego, Danuty Stanulewicz i Anonima-Czytelnika), odnoszące się m.in. do rynku wydawniczego kaszubskiej książki.

Ostatnią pozycję opracowania stanowią rekomendacje dotyczące przyszłości książki kaszubskiej. Jedna z nich mówi o stworzeniu ogólnopolskiej (lub światowej) nagrody za najlepsze książki regionalne, która pozwoliłaby niezależnie docenić wartościowe publikacje z Kaszub i je wypromować.

Do raportu dołączono 7 załączników, przedstawiających w tabelach drobiazgowe dane odnoszące się do publikacji o Kaszubach w języku polskim i kaszubskojęzycznych.