Raport pt. Kaszubi w społeczności pomorskiej: tożsamość, stereotypy, relacje w świetle najnowszych badań, autorstwa Cezarego Obracht-Prondzyńskiego zawiera przede wszystkim treść i omówienie badania zrealizowanego w latach 2022-2023 pn. „Postawy i zachowania mieszkańców województwa pomorskiego w kontekście budowania tożsamości Pomorzan”, opracowanego przez zespół badaczy pod kierownictwem C. Obracht-Prondzyńskiego.

Do tej pory w badaniach skupiono się m.in. na pytaniach, kim są Kaszubi, jaka jest ich tożsamość, jak sami siebie postrzegają, jakie podejmują aktywności, czym jest ruch kaszubski, jakie są organizacje czy postulaty środowiska kaszubskiego. Badanie dotyczące „Postaw i zachowania mieszkańców województwa pomorskiego w kontekście budowania tożsamości Pomorzan”” zawiera m.in. kwestie stosunku Pomorzan do Kaszubów, głównych skojarzeń z Kaszubami, jak wyglądają w ich oczach relacje międzygrupowe oraz jaka jest siła identyfikacji terytorialnej z regionem Kaszub.

Wszystkie wykresy odnoszą się do pytań związanych ze skojarzeniami z Pomorzem; więziami emocjonalnymi z Europą, Polską, Pomorzem, wybraną dzielnicą, miastem, miejscowością, subregionami Pomorza, Kaszubami, Trójmiastem itp. Wyniki badania ukazują identyfikację terytorialną i emocjonalne związki z miejscem.

W badaniu opisanym w raporcie przedstawiony jest także stosunek do różnych grup mieszkańców Pomorza (Kaszubów, Kresowiaków, mniejszości narodowych, imigrantów); stosunek mieszkańców woj. pomorskiego do Kaszubów, jak i częste pytanie, kogo można tak naprawdę uznać za Kaszubę.

Badanie to przedstawia podział mieszkańców Pomorza na 5 grup na podstawie postaw społeczno-tożsamościowych segmentów. Należą do nich: Prospołeczni Tradycjonaliści, Egoistyczni Konformiści, Progresywni Indywidualiści, Autonomiczni Humaniści i Ambitni Izolacjoniści.

W wyniku analizy poszczególnych segmentów dowiedziono, że wszystkie grupy łączy najsilniejsza więź z Pomorzem. Prospołeczni Tradycjonaliści najsilniej identyfikują się z każdym z obszarów poza Europą. Autonomiczni Humaniści tworzą grupę, która silniej niż inne identyfikuje się z Kaszubami. Ambitni Izolacjoniści deklarują najsłabsze więzi z każdym z obszarów – identyfikują się raczej z obszarem, gdzie mieszkają i z którym łączy ich terytorialna bliskość. U Ambitnych Izolacjonistów i Progresywnych Indywidualistów (młodszych wiekowo) Europa jako przykład identyfikacji nie wypada dużo gorzej niż Polska, region, miasto, dzielnica. Natomiast starsi mieszkańcy Pomorza są bardziej związani ze swoją wsią, miastem, regionem czy ojczyzną.

Raport i badania pokazują, że stosunek do Kaszubów (a szerzej – do różnorodności kulturowej Pomorza) zależy nie tylko od geografii, ale również od postaw światopoglądowych i tożsamościowych.

Wnioski wypływające z badań wskazują na pozytywny obraz Kaszubów. Nie istnieje „pęknięcie” między metropolią a Kaszubami. To, co kojarzy się z Kaszubami, w tym kultura kaszubska, jest istotnym elementem pomorskiej tożsamości regionalnej. Według autorów badania zdecydowanie nie ma „kryzysu kaszubskości” (swoistego „zanikania”) ani nie załamują się relacje grupowe, co udawania, że działania podejmowane i realizowane przez społeczność kaszubską mają znaczenie nie tylko dla niej samej, lecz także z punktu widzenia całego regionu – wzmacniają jego tożsamość.