Raport pt. Co z tą edukacją? przybliża współczesne refleksje nauczycieli, działaczy kaszubskich i animatorów kultury, związane z obecnym stanem i przyszłością edukacji kaszubskiej. Wypowiadające się w tej kwestii osoby reprezentują różne pokolenia, środowiska, zawody, spojrzenia na kaszubską kulturę, tożsamość i historię. W tym wielogłosie jest mowa o postawach nauczycieli, samorządowców, rodziców, uczniów, ale i o kwestiach formalnych, finansach i regulacjach prawnych, czy samej polityce samorządowej. Przemyślenia poszczególnych osób mają wzmacniać – jak pisze w tekście otwierającym raport Cezary Obracht-Prondzyński – środowiskową rozmowę na temat kaszubskiej edukacji.

Do przedstawienia swoich refleksji zostali zaproszeni: Sulisława Borowska, Elżbieta Bugajna, Anna Gliszczyńska, Monika Kapiszka, Katarzyna Kiedrowska-Zagozdon, Wojciech J. Konkel, Przemysław Łagosz, Dariusz Majkowski, Iwona Makurat, Szczepan Makurat, Weronika Mierzwińska, Justyna Mikołajczyk, Danuta Pioch, Justyna Pomierska, Elżbieta Pryczkowska, Lucyna Radzimińska, Mikołaj Rydygier i Michał Kargul.

I tak S. Borowska, mówiąc o wyzwaniach związanych z edukacją kaszubską, zwraca m.in. uwagę na niedostatek nauczycieli pasjonatów (o czym wspomina też P. Łągosz i Sz. Makurat), docenianych przez środowisko, jak również podkreśla inny istotny czynnik, czyli zapał wśród młodych ludzi do poszerzania wiedzy z zakresu edukacji kaszubskiej. Z kolei na brak instrumentów mierzących poziom edukacji kaszubskojęzycznej w postaci egzaminów wewnętrznych i zewnętrznych na poziomie szkoły podstawowej, wskazuje E. Bugajna. Zaznacza ona jednocześnie, że nauka j. kaszubskiego od kilkunastu lat przeżywa swoisty renesans.

W tekstach innych autorów (w tym m.in. A. Gliszczyńskiej, M. Kapiszki, D. Pioch, J. Pomierskiej, M. Kargula) pojawiają się wypowiedzi z różnych perspektyw – uczniów, nauczycieli, działaczy, czy samych animatorów kultury. Wszyscy oni wskazują na znaczenie codziennego używania języka kaszubskiego, rolę poczucia tożsamości i przynależności oraz rosnącą potrzebę inkluzywności edukacji kaszubskiej.

Duże znaczenie ma zdaniem J. Mikołajczyk współpraca środowiska szkolnego z ZKP i innymi organizacjami/stowarzyszeniami regionalnymi. Autorka dzieli się również swoim marzeniem – powołania swoistego Kaszubskiego Erasmusa. Natomiast najważniejszą bolączką Gdańska jest według W.J. Konkela brak nauczycieli języka kaszubskiego oraz zbyt małe zaangażowanie samorządów i dyrektorów placówek szkolnych do wprowadzenia kaszubszczyzny do szkół.

O wiodącej roli nauczyciela kaszubisty w procesie zachowania i rozwoju języka oraz budzeniu tożsamości regionalnej wypowiada się L. Radzimińska, która podkreśla też istotę kwestii prawno-organizacyjnych nauki j. kaszubskiego.

Autorzy raportu, oprócz dzielenia się własnymi spostrzeżeniami, zauważają również, jak wiele zrobiło się do tej pory dla kaszubszczyzny w szkole. Niemal jednogłośnie wskazują na potrzebę systematycznych badań, diagnoz oraz praktycznych rozwiązań, wspierających rozwój edukacji regionalnej.

Całość stanowi zapis dynamicznej debaty, w której edukacja kaszubska jawi się jako obszar istotny dla przyszłości regionu, wymagający zarówno wsparcia, jak również świadomego zaangażowania społecznego.